Društvo

SLAVIMO SVECA KOJI SA BRDA ČUVA SVOJU RAVNICU: Svetitelja čije mošti nikada nisu nađene i Vukašina Mandrapu

V.N.

29. 05. 2026. u 07:07

SRPSKA pravoslavna crkva i njeni vernici danas slave prepodobnog Teodora Osveštanog, Sveštenomučenika Teodora Vršačkog, Svetog mučenika Vukašina, Svetog Vikentija i Svete mučenike surduličke.

СЛАВИМО СВЕЦА КОЈИ СА БРДА ЧУВА СВОЈУ РАВНИЦУ: Светитеља чије мошти никада нису нађене и Вукашина Мандрапу

Prepodobni Teodor Osveštani

Rođen je i odrastao kao nevernik, ali kao mladić poverovao je u Hrista i krstio se. Kada je čuo za svetog Pahomija, došao je kod njega u manastir tajno od svojih roditelja. Sveti Pahomije ga je zamonašio i zavoleo zbog njegove neobične revnosti i poslušnosti.

Kad mu je došla majka da ga zove natrag kući, on joj se nije hteo ni javiti, nego se molio Bogu za nju, da bi i nju Bog prosvetio istinom. I zaista, majka je videći nedaleko ženski manastir, kojim je upravljala sestra Pahomijeva, stupila u njega i zamonašila se.

Posle izvesnog vremena došao je u manastir i brat Teodorov, Pafnutije, te se i on zamonašio. Jednom je episkop grada Panopolja pozvao svetog Pahomija da mu ustroji manastir za mnoge koji su želeli monaški život. Pahomije je uzeo sa sobom Teodora, i predao mu dužnost oko ustrojenja manastira.

Po smrti svetog Pahomija, Teodor je postao iguman svih njegovih manastira, i do duboke starosti upravljao je njima. Preminuo je 368. godine.

Srpska pravoslavna crkva slavi ga 16. maja po crkvenom, a 29. maja po gregorijanskom kalendaru.

Sveti mučenik jasenovački Vukašin

Vukašin Mandrapa bio je srpski i jugoslovenski zemljoradnik i trgovac iz Klepaca u Hercegovini. Ustaše su ga ubile u Jasenovcu ili u avgustu 1942. ili tokom 1943, a njegova smrt je poznata po njegovom stoičkom ponašanju pred smrt kada je rekao svom dželatu da "samo radi svoj posao”.

O njegovom životu pre logora se malo zna. Vukašin je, po jednoj priči, bio zemljoradnik i trgovac, rođen u Klepcima. Ustaše su Vukašina dovele u Jasenovac tokom Drugog svetskog rata.

Na redovnom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve 1998. godine, Vukašin je, kao ispovednik, unet u Imenoslov Srpske pravoslavne crkve. Proslavlja se 29. maja. Sveti Vukašin se proslavlja i 31. avgusta po julijanskom, odnosno 13. septembra po gregorijanskom kalendaru, zajedno sa ostalim novomučenicima koji su stradali u Jasenovcu.

U žitiju Svetog mučenika Vukašina spominje se da je ustaša koji ga je ubio ubrzo zatim doživeo nervni slom.

Sveti Vikentije

Njegovno svetovno ime bilo je Vasilije Krdžić, ostavio je neizbrisiv trag u istoriji srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve, ali njegovi posmrtni ostaci (odnosno mošti, budući da je kanonizovan) nikada nisu pronađeni+

Iako je bio važna ličnost koja je obeležila srpsku istoriju sa početka XX veka, o Svetom Vikentiju, šira javnost veoma malo zna. Mitropolit Vikentije (Vićentije – kršteno ime Vasilije) Krdžić rođen je 30. januara 1853. godine u Ušću. Osnovnu školu završio je u manastiru Studenica, a bogosloviju u Beogradu. Zamonašen je u manastiru Studenica 16. septembra 1873. godine. Iste godine rukopoložen je za đakona, a 1875. godine u čin prezvitera. Od 1887. do 1890. godine bio je iguman manastira Svete Trojice i Sretenja u Ovčaru. Žički episkop Sava Barać proizvodi ga u čin arhimandrita 1894. godine. Od 1900. godine boravi u manastiru Hilandar kao saborni starac. Nakon smrti mitropolita skopskog Sevastijana Debeljkovića 13. oktobra 1905. godine izabran je i posvećen u Carigradu za mitropolita skopske eparhije. Nakon toga odmah dolazi u Skoplje. Bio je treći vladika Srbin nakon ukidanja Pećke patrijaršije.

U Ušću i danas žive njegovi potomci. Sveti Vikentije je pogubljen 1915. godine. Ubili su ga bugarski okupatori.

Sveti mučenici surdulički

Sveti arhijerejski sabor SPC je na svom redovnom zasedanju u Beogradu 24. maja 2017. godine u diptih Svetih uvrstio Svete surduličke mučenike, više hiljada stradalih.

Za dan praznovanja Mučenika surduličkih, Sveti arhijerejski sabor je odredio 29. maj, dan kada su njihove svete mošti pohranjene u spomen-kosturnicu 2010. godine. Mošti mučenika bile su pohranjene u spomen-kosturnici u Surdulici koja je podignuta 1924. godine. Želeći da uništi svaki trag o zločinima iz Prvog svetskog rata, bugarski okupatori su 1943. godine srušili do temelja spomen-kosturnicu, a mošti su zakopali na više lokacija u Surdulici. Jedna lokacija bila je na surduličkom Starom groblju.

U proleće 2009. godine promislom Božjim, a prilikom izgradnje porodične grobnice, čudesno su se projavile mošti mučenika. To je bio znak da Gospod želi da njegovi Sveti konačno nađu svoj mir, pa su na inicijativu, zalaganje i trud Crkvene opštine Surdulica i Eparhije vranjske 29. maja 2010. godine svečano prenete, vraćene i pohranjene u spomen-kosturnicu, koja je obnovljena 2009. godine.

Teodor Vršački

Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici 29. maja slave Svetog Teodora Vršačkog, vladiku banatskog, predvodnika srpskih ustanika iz Banata protiv turske okupacije 1594. godine.

Sveti Teodor Vršački slava je Grada Vršca.

Na jednom od vršačkih brda, nad samim gradom, dominira Hram Svetog Teodora Vršačkog. Svetac sa tog mesta i dalje čuva svoju ravnicu.

(Telegraf)

BONUS VIDEO