ZAVRŠENA OBNOVA MALIH HE „VUČJE“ I „JELAŠNICA“

NOVA mladost za veteranke EPS-a.

Foto: EPS

Vekovno nasleđe i ponos „Elektroprivrede Srbije“, male hidroelektrane „Vučje“ i „Jelašnica“ ponovo rade posle obnove.

Ovi svedoci vremena, istorijski spomenici, ali i pokazatelji znanja, stručnosti i vizije pionira elektrifikacije Srbije, doživeli su svojevrsnu novu mladost.

Završena je revitalizacija ove dve male hidroelektrane i u taj posao EPS je uložio oko tri miliona evra.

- Kompletno je zamenjena oprema u obe male HE, urađena je rekonstrukcija hidromehaničke opreme, dovodnih organa, kanala i cevovoda - kaže Dragan Jović, direktor proizvodnje energije u ogranku „Obnovljivi izvori“. – Ovom modernizacijom produžili smo radni vek malih HE „Vučje“ i „Jelašnica“ za najmanje još 30 godina.

Male hidroelektrane „Elektroprivrede Srbije“, izgrađene od 1900. do 1940. godine danas su čuvari tehničke baštine našeg naroda. Imajući u vidu vreme i okolnosti pod kojima su građene, one predstavljaju nit koja nas povezuje sa teškim počecima elektrifikacije Srbije, ali nas i podsećaju na veliki zadatak elektroprivrede - stalan i kontinuiran napor držanja koraka sa svetom. EPS je i danas na tom putu.

Mala HE „Vučje“ počela je da radi 24. decembra 1903. godine, a izgrađena je na inicijativu Đorđa Stanojevića, začetnika elektrifikacije u Srbiji i preduzimljivih leskovačkih industrijalaca. Na početku rada, struju je dobilo oko 700 domaćinstava, a na ulicama Leskovca postavljeno je 400 uličnih svetiljki.

Elektriku iz HE „Vučje“ dobilo je i desetak zanatskih radionica, gajtanara, kudeljara i fabrika kanapa i užarije, koji su utemeljili razvoj tekstilne industrije i leskovačkog „Mančestera“. Zanimljivo je da su za samo dve godine izgrađeni dovodni kanal dužine oko 1.000 metara, koji se potpuno uklopio u šumovite predele i litice kanjona reke, brana, zgrada centrale i „turbinska zgrada“. 

Instalirane su turbine i generatori najpoznatijih proizvođača tog doba. Do Leskovca je podignut dalekovod u dužini od 17 kilometara, prvi u Srbiji, čime je označen početak prenosnog sistema u Srbiji.

Foto: EPS

Odlukom Vlade Srbije iz 2023. HE „Vučje“ proglašena je spomenikom kulture koji se svrstava u značajna ostvarenja tehničke kulture kako zbog jedinstvenog inženjerskog rešenja, tehničkih vrednosti, sačuvanih originalnih hidromehaničkih i mašinskih sklopova, tako i zbog istorijskog doprinosa procesima modernizacije u Srbiji.

Institut inženjera elektrotehnike i elektronike IEEE uvrstio je 2005. godine HE „Vučje“ u listu „majlstoun“ koju čine pronalasci, objekti i dostignuća od opšteg značaja za razvoj i istoriju elektrotehnike u svetu. Time je elektrana „Vučje“ postala deo svetske tehničke baštine.

Mala HE „Jelašnica“ za tri godine proslaviće 100 godina od izgradnje. Podignuta je na reci Jelašnici, na oko 4,5 kilometara od Vladičinog Hana. Elektranu je izgradilo „Akcionarsko električno društvo“ iz Vranja.

Zgrada mašinskog postrojenja nalazi se na mestu gde je bila najveća stenska masa koja je za potrebe zgrade uklonjena. Turbine i generatori proizvedeni su 1922. godine i dobijeni su kao ratna reparacija. U početku rada elektrane potrošača je bilo veoma malo.

Gotovo tri petine proizvedene električne energije ostajalo je neiskorišćeno. Zbog toga su električne instalacije u kućama siromašnijih građana postavljane besplatno.

P.O.

Preporučujemo

Ekonomija

0 10

VUČIĆ O NIS: MOL želi nastavak razgovora, očekujem povoljne vesti o produženju licence

13. 04. 2026. u 19:46

Ekonomija

0 0

U PROSEKU ZARADE OKO 4.600 EVRA MESEČNO: Ovi stručnjaci su sve potrebniji u Srbiji

13. 04. 2026. u 17:14

Ekonomija

0 0

AGRESIJA NA IRAN SVE GURA U KANAL: Trošovi EU za uvoz energije povećani za 22 milijarde evra

13. 04. 2026. u 16:44

Ekonomija

0 11

ISTORIJA SE PONAVLjA: Evropa ponovo pretvara auto-fabrike u vojne

13. 04. 2026. u 13:11

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije