Kultura

DIVNA VEDRINA TUŽNOG SRCA: Na današnji dan, pre sedamdeset godina, preminuo veliki jugoslovenski pisac Isak Samokovlija

Vukica STRUGAR

15. 01. 2025. u 15:02

NAJBOLjI bosanski pripovedač posle Kočića (osim Andrića), po mišljenju Meše Selimovića, čovek iz koga je „neprestano zračilo nešto posebno, lijepo i plemenito“, umro je na današnji dan pre sedamdeset godina - Isak Samokovlija (1889- 1955), lekar i pisac, u čijem fokusu su najčešće bile sudbine sefardskih Jevreja, a književni junaci obespravljena, siromašna deca…

ДИВНА ВЕДРИНА ТУЖНОГ СРЦА: На данашњи дан, пре седамдесет година, преминуо велики југословенски писац Исак Самоковлија

Foto: Vikipedija

Rođen je u Goraždu, maloj varošici u Istočnoj Bosni, koju je zauvek zapamtio po plahovitoj Drini, reci koja mu je po sopstvenom priznanju ispunila život „ vedrinom, čistotom i nekom čudesnom snagom“.

U sećanjima i pripovetkama vraćaće se često upravo toj, najdražoj slici iz detinjstva i reci koja se u strašnim ratnim godinama „razboljela od zločina“, pomutivši sve njegove uspomene. Do tog trenutka još će mnogo vode proteći ovom Drinom: iz rodnog Goražda otišao je u Sarajevo da upiše Prvu gimnaziju, odatle u Beč na studije medicine. Kao lekar radio je u Goraždu, Fojnici i Sarajevu, gde ga je zatekao Drugi svetski rat sa svim njegovim užasima - progonima Jevreja, neizvesnošću i neprestanim strahom za živote svoje troje dece. Rat je dočekao na radnom mestu, u Koševskoj bolnici kao šef jednog odeljenja. Ubrzo je kao Jevrejin dobio otkaz, prisiljen da kao i svi njegovi sunarodnici nosi žutu traku, potom uhapšen i prebačen u izbeglički logor na Alipašinom mostu.

- Eto, to je bila njegova velika muka, dvije kćerke i sin (ostali su živi, srećom), i velika, teška briga, svakog dana, svakog časa, cijelog rata; ali i žalost zbog tragedije jevrejskog naroda, i tuga zbog tolikog broja zločinaca i žrtava u jednom vremenu, našem, nažalost. Toliko je bio užasnut svime što je doživio, da je, jedno vrijeme poslije rata, bio izgubio i svoju divnu vedrinu...Nije to ona nježna, bogato razuđena proza kao što su predratne pripovijetke, iako se ponekad prepoznaje po nekom bljesku, uvijek po plemenitosti i humanosti. Ali je u njemu od svega jača njegova zgranutost, želja da kaže svijetu, da svjedoči protiv zla, da ispiše pomen žrtvama – zapisao je o Meša Selimović u svojim „Sjećanjima“ o Samokovliji.

foto Privatna arhiva

"Nosač Samuel"

Pisca, čije se pripovedanje odlikije lirizmom i dubokom analizom psiholoških stanja, zbog snažnog saosećanja sa svojim junacima, savremenici su poredili sa Borom Stankovićem („Stari dani“) i Šantićem („Pretprazničko veče“), nazivajući ga „pesnikom srca“. Zanimljivo je da je Samokovlija u književnost ušao već kao zreo umetnik , pripovetkom „Rafina avlija“ 1927, objavljenom u Srpskom književnom glasniku. Prva zbirka pripovedaka izašla je dve godine kasnije, pod nazivom „Od proljeća do proljeća“, a među drugim najznačajnijim delima su knjige „Nosač Samuel“ , „Tragom života“, „Solomonovo slovo“ i, naravno, drama “Plava Jevrejka“. Po adaptaciji ove poslednje 1969. nastao je istoimeni televizijski film (u režiji Jovana Konjovića), u kome su igrali Marija Crnobori, Milena Dravić, Lane Gutović, Renata Ulmanski...“Plava Jevrejka“ doživela je i brojne pozorišne verzije: jedna od najznačajnijih poslednjih godina bila je u režiji Stefana Sablića i sa Vanjom Ejdus u glavnoj ulozi.

PRIJATELjSTVO S MEŠOM

Isak je bio i urednik književnog časopisa „Brazda“ kao i izdavačke kuće„Svjetlost“, gde ga je upoznao Meša Selimović.

- Pamtim taj period života kao jedan od najvrednijih i najprijatnijih. Zbog dobrog čovjeka Isaka Samokovlije – zapisao je u „Sjećanjima“ Meša Selimović, koji se našao i pored njegove samrtničke postelje, „užasnut slikom rasula jednog prekrasnog života“, dodajući: - Ne, njemu to nije treblo da se desi. Svakome od nas, ali ne njemu. Zaslužio je mirniju i dostojanstveniju smrt...

Preporučujemo

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Pratite vesti prema vašim interesovanjima

Novosti Google News
Tagovi

Drugi pišu

Pročitajte više

RUSI AMERIKANCIMA PREDALI DOKAZE: Cilj napada bila Putinova rezidencija - vojni zapovednik dao deo ukrajinskog drona
Svet

0 0

RUSI AMERIKANCIMA PREDALI DOKAZE: "Cilj napada bila Putinova rezidencija" - vojni zapovednik dao deo ukrajinskog drona

VISOKI ruski vojni zapovednik predao je u četvrtak američkom vojnom atašeu predmet za koji se tvrdi da je deo ukrajinske bespilotne letelice i koji navodno sadrži podatke koji dokazuju da je ukrajinska vojska napala rezidenciju ruskog predsednika Vladimira Putina. Podsetimo, Moskva je u ponedeljak optužila Kijev za pokušaj napada na Putinovu rezidenciju u ruskoj Novgorodskoj oblasti sa 91 dronom dugog dometa. Ukrajina ovo negira.

02. 01. 2026. u 13:11

Komentari (0)

Ostavi komentar

Najnovije iz rubrike

SOPRAN SONJA ŠARIĆ KOSOVAC O TRADICIONALNOM IZVOĐENJU SLEPOG MIŠA U NARODNOM POZORIŠTU: Raskoš muzičke komedije
Kultura

0 1

SOPRAN SONJA ŠARIĆ KOSOVAC O TRADICIONALNOM IZVOĐENJU "SLEPOG MIŠA" U NARODNOM POZORIŠTU: Raskoš muzičke komedije

DOČEK nove godine ne vezuje se tradicionalno samo za prvojanuarski koncert iz Zlatne sale Muzikferaja, već i za još jedno Štrausovo delo, operetu "Slepi miš", koju je pre više od sto godina u svoj praznični repertoar uvrstila Bečka opera, što su sledile kuće širom sveta, kao i naše Narodno pozorište, a jedno od tih slavljeničkih izvođenja biće upravo 30.decembra na velikoj sceni.

30. 12. 2025. u 15:54

Politika
Tenis
Fudbal
DOSELILA SE `61: Rodno mesto Olge Odanović daleko od Srbije

DOSELILA SE `61: Rodno mesto Olge Odanović daleko od Srbije