Kultura

ZLATO SKRIVENO U BANATSKOJ RAVNICI: U Narodnom muzeju Srbije predstavljena knjiga "Zaštitna arheološka istraživanja Južnog Banata"

Miljana Kralj

26. 02. 2026. u 14:28

DRAGOCENI nalaz od 12 zlatnih ukrasa za kosu i lančića sa 21 karičicom, iz ostave na Grmušinoj kosi, kod Skorenovca, predstavljen je u Narodnom muzeju Srbije, zajedno sa knjigom koja opisuje istraživanje tokom koga je pronađen, naslovljenom "Zaštitna arheološka istraživanja Južnog Banata: Trasa magistralnog gasovoda na teritoriji Grada Pančeva i opština Kovin i Opovo".

ЗЛАТО СКРИВЕНО У БАНАТСКОЈ РАВНИЦИ: У Народном музеју Србије представљена књига Заштитна археолошка истраживања Јужног Баната

Naime, veliki tim stručnjaka iz više ustanova zaštite, na čelu sa arheologom Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu Majom Živković, kao rukovodiocem iskopavanja je tokom 2019, na prostoru zahvaćenom gasovodnom trasom, otkrio više od 100 arheoloških celina, sa više od 10.000 pokretnih nalaza - keramičkih posuda, metalnih predmeta, novčića... Živanovićeva je i urednik zbornika kojim se sada predstavlja ovaj svojevrsni arheološki podvig.

Na deonici od bugarske do mađarske granice, dugoj oko 70 kilometara, istakla je recezent dr Dragana Antonović, naučni savetnik u penziji Arheološkog instituta, istraženo je, tokom tri meseca, šest od 10 pronađenih lokaliteta - četiri jednoslojna i dva višeslojna.

- Na višeslojnim lokalitetima pronađeni su bronzano doba, starije bronzano doba, kasna antika - objasnila je Antonovićeva.

Pored arheoloških, kako je rekla, sprovedene su i antropološke analize ljudskih ostataka iz pronađenih grobova, kao i botaničke, petrološke i zoološke analize, a kao vrednost publikacije Antonovićeva je naglasila veštinu u sažimanju mnogobrojnih podataka do kojih se došlo tokom opsežnog ispitivanja.

Tim od 60 stručnjaka

RUKOVODILAC istraživanja i urednica zbornika je građu u knjizi organizovala prema istraženim lokalitetima: Grmušina kosa kod Skorenovca, Verovac 1 kod Bavaništa, Verovac 2 kod Bavaništa, Poljoprivredni kombinat "Stari Tamiš" kod Pančeva, Male livade kod Glogonja i Vodice kod Barande. Reč je, kako piše u predgovoru Maja Živković, o lokalitetima koji su bili ugroženi izgradnjom gasovoda:

- Oni su zauzimali veliku površinu, zbog čega je bilo neophodno angažovanje mnogih stručnjaka. Pošto je reč o zaštitnim arheološkim iskopavanjima, pred rukovodioca radova bio je postavljen delikatan zadatak da se i u ograničenom vremenskom opsegu profesionalno ispitaju ugroženi lokaliteti, i to prema odredbama ugovora sa investitorom. Stručni tim koji se sastojao od 60 članova istražio je površinu od 25.000 metara kvadratnih.

Prema rečima Gordane Gavrić, arheologa-konzervatora i savetnika direktora Zadužbine svetog manastira Hilandara, ovo istraživanje donelo je revolucionarne podatke za ukupnu prošlost Južnog Banata. Ona se osvrnula i na izazove koji su pratili iskopavanje:

- Dok vam je nad glavom investitor koji je nerado finasirao istraživanje, dok vam dani u kalendaru nestaju vrtoglavom brzinom, dok vam otvorene sonde prvo prži sunce u zenitu, a potom zapljuskiju kiše i snegovi, trudite se da sačuvate svaki trag prošlosti. Takav posao mogao je da iznese jedino stručnjak koji vlada i teorijskim i praktičnim arheološkim znanjem, i uz posedovanje izuzetnih organizatorskih sposobnosti - rekla je Gavrićeva, napomenuvši da su često arheološka pregnuća ugrožena ne samo od investitora, već i od kolega, posebno aritekata, koji dominiraju u službi zaštite. - Citirala bih književnicu Margaret Jursenar, prvu ženu koja je ušla u francusku Akademiju: "Ljubitelj lepote najzad svuda nađe zlatnu žicu, i u najodvratnijem zemljištu, da bi osetio, držeći u rukama ta fragmentarna remek-dela, ukaljana ili polomljena, ono zadovoljstvo znalca, skupljača grnčarije koja se smatra prostom".

Nakit u keramičkoj urni

OD praistorijskih jama i antičkih peći, do srednjovekovnih naselja, južni Banat nam je još jednom potvrdio da je oduvek bio prostor dinamičnog života i neprekidnog kretanja - istakla je Bojana Borić Brešković, direktor Narodnog muzeja, podsećajući na vrednost nakita izloženog u Atrijumu. - Ovaj nakit, umetničko delo srednjeg bronzanog doba, nastao oko 1.500 godina pre nove ere, pleni svojom lepotom, ali je njegov pravi značaj u arheološkom kontekstu. Zlatni predmeti ukupne težine 127,8 grama nisu pronađeni rasuti, već kao namerno pohranjena celina unutar male, krašene keramičke urne, skrivene ispod podnice jedne kasnije, kasnoantiočke peći. Reč je o vrhunskim primercima praistorijskog zlatarstva - od precizno tordiranih žica do masivnih, bogato dekorisanih komada, koji svedoče o neverovatnoj zanatskoj veštini i etici i potvrđuju visok društveni i ekonomski status zajednica koje su naseljavale ove prostore pre tri i po milenijuma.

Za dr Mariju Ljuštinu, vanrednog profesora Odeljenja arheologije Filozofskog fakulteta BU, ova publikacija je naučno-umetničko delo, koje nudi sveobuhvatnu sliku o prošlosti. A složenost i multidisciplinarnost sa kojom su istraženi lokaliteti u Južnom Banatu, za profesorku Ljuštinu predstavljaju primer arheologije 21. veka.

Na jučerašnjoj promociji, u punom Atrijumu Narodnog muzeja, govorili su i Darko Ješić, većnik za kulturu grada Pančeva i Milica Minić, direktor Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu, dok je autorka Maja Živković zahvalila svim kolegama i saradnicima.

26. 02. 2026. u 14:32

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Pratite vesti prema vašim interesovanjima

ZAŠTO BLOKADERI HOĆE DA UBIJU VUČIĆA? Nešić i Vučićević o monstruoznim planovima (VIDEO)

Politika

0 12

ZAŠTO BLOKADERI HOĆE DA UBIJU VUČIĆA? Nešić i Vučićević o monstruoznim planovima (VIDEO)

BLOKADERI hoće da ubiju predsednika Aleksandra Vučića zato što im smeta Srbija kakva jeste i zato što su svesni da ni za 100 godina ne mogu da urade ono što Vučić uradi za dva dana, ističu glavna urednica portala "Novosti" Andrijana Nešić i predsednica Asocijacije novinara Srbije (ANS) Ivana Vučićević.

26. 02. 2026. u 11:01