I vezom čuvaju dinastiju Karađorđevića: Muzej slatka-kuća Cvetića iz Kraljeva oživeo dozidnice sa portretima (FOTO)

SA idejom da objedini, u tehnici tradicionalnog veza reprodukuje i javnosti predstavi gotovo nepoznate mustre sa motivima kralja Aleksandra Prvog i kraljice Marije Karađorđević i njihove dece koji se čuvaju na dozidnicama u privatnim i etnološkim muzejskim kolekcijama, Muzej slatka-Kuća Cvetića iz Kraljeva pokrenuo je projekat „Izložba trukerskog zanata: veženi portreti dinastije Karađorđević – nekad i sad“.

Muzej slatka-Kuća Cvetića

Posle gotovo sedam decenija, izložbama u sedam muzeja širom Srbije javnosti je na ovaj način prikazano ukupno 32 unikatno izvežena rada narodnog i umetničkog veza patriotske tematike, nastalih trukovanjem ponovljenih i rekonstruisanih mustri, dela 21 vezilje i jednog vezioca koliko je učestvovalo u projektu.

Muzej slatka-Kuća Cvetića

- Cilj je da otkrijemo, animiramo i artikulišemo rad lokalnih vezilja, praveći sponu između njih kao čuvara tradicije i muzeja kao riznica kulture. Replike izvornih uzoraka, kao i originali koji im prethode, svedoče o oživljenoj niti između ovog fenomena koji je pratio kraljevsku porodicu Karađorđević od 1922. godine sve do Drugog svetskog rata i prakse današnjih zanatlija – pojašnjava istoričar umetnosti Marina Lukić Cvetić, kustos i osnivač Muzeja slatka–kuće Cvetića u gradu na Ibru.

G.Šljivić

Prema njenim rečima, dozidnice sa likovima kraljevske porodice Karađorđević u Srbiji su bile poput vežene ikone simbolizujući istovemeno patriotska osećanja, poštovanje prema državi, vladaru i nacionalnoj istoriji.

S.Vulović-MSKC

- Te dozidnice su stajale pored ikone na svečanom mestu u kući, nikako pored šporeta, i nikada nisu služile za brisanje kao krpe, ili za zaštitu zida od fleka. Nalazile su se u trpezariji, primaćoj ili slavskoj sobi, pored kandila, između ikona i uramljenih porodičnih fotografija – naglašava Marina Lukić Cvetić.

S.Vulović-MSKC

Ona dodaje da su replikama ovakvog veza u novom ruhu, savremene, današnje vezilje u sklopu ovog projekta oživele nacionalnu baštinu ostvarivši jedinstven spoj prošlosti i sadašnjosti i prepoznavajući vrednosti ručnog rada u srpskoj kulturi i tradiciji.

S.Vulović-MSKC

- Najviše natrukovanih mustri za projekat pronašli smo u Kikindi, u porodičnoj kolekciji Smiljke Bulatović. Ona je uradila nove predloške za veženi tekstil iz muzeja obuhvaćenih projektom, a rekonstruisala je i mustre koje su izgubile primarnu preciznost crteža – kaže Marina Lukić Cvetić pojašnjavajući da su trukerke u Srbiji postojale su gotovo u svakom gradu. - U Pirotu je početkom 20. veka radila poznata Tinka trukerka, u Valjevu se isticala Grozdana Ristić, a u Aranđelovcu čuveni Lukovići, čitava porodica trukera. Oni su imali radionicu i radnju za trukersku delatnost, kao i Živka Ristić i Čedomir Antonijević. Najviše majstora trukera, ipak, dolazilo je iz Sombora, Zrenjanina i Kikinde, gde ih i danas, iako retko, još ima da sačuvaju od zaborava ovu narodnu umetnost.

S.Vulović-MSKC

MUSTRE

DOZIDNICA ili kuvarica je vezeno kuhinjsko platno koje je kroz umetnički izraz, spajalo veštinu i vizuelnu pismenost na različite teme - od idiličnih i kuhinjskih, preko ljubavnih i šaljivih, do religioznih i patriotskih. Izvorne mustre stigle su početkom 20. veka iz Holandije preko Nemačke i Mađarske u Vojvodinu, odakle su se proširile širom Srbije, najpre u gradskim, a zatim i seoskim sredinama, gde su se i najduže zadržale.

S.Vulović-MSKC

MUZEJ SLATKA-KUĆA CVETIĆA

ČUVAJUĆI i promovišući srpsko kulturno i gastronomsko nasleđe, narodne običaje i umetničku baštinu, u porodičnoj kući Cvetića u centru Kraljeva 2016. godine otvoren je jedinstven „Muzej slatka“ posvećen kolekcionarskoj, konzervatorskoj, izlagačkoj i radioničarskoj delatnosti kao autentični segmenat kulturne ponude grada na Ibru.

Preporučujemo

Reportaže

0 0

SRCEM ZA FILIPA (9): Žitelji Leposavića sakupili 44.000 dinara za dečaka obolelog od dijabetesa

15. 07. 2026. u 06:45

Reportaže

0 1

BOGATSTVO JE DAVATI, A NE PRISVAJATI: Manastir Svetih vračeva Kozme i Damjana u Zočištu obeležio slavu (FOTO)

14. 07. 2026. u 22:54

Reportaže

0 0

SVAKOG DANA STRAHUJU OD NOVOG POŽARA: Strah porodice Grujić iz Vršca, kojoj je vatra prošle godine uništila ergelu

14. 07. 2026. u 11:27

Reportaže

0 2

FRULA SE BIRA PREMA ČOVEKU: Milan Krsmanović iz Čukojevca kod Kraljeva čuva tradiciju izrade drevnog instrumenta

14. 07. 2026. u 07:00

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije