SRPSKI NAROD NAJODANIJI VERI KOJU SU MU UTVRDILI PRECI: Objavljen kapitalni zbornik sa međunarodne naučne konferencije "Od Rasa do Nikeje"

ZBORNIK radova sa Međunarodne naučne konferencije "Od Rasa do Nikeje" je svedočanstvo u dva toma, na 1.280 stranica, da je samo u Srbiji na dostojan način, uz učešće 80 naučnika iz 40 zemalja, obeležen opštehrišćanski jubilej 1.700 - godina od Prvog vaseljenskog sabora i 850 godina od rođenja Svetog Save, prvog arhiepiskopa Srpske crkve i najvećeg nacionalnog svetitelja, poštovanog u celom pravoslavnom svetu.

Foto: B.Subašić

- Malo je događaja koje vezuje dublji eklisiološki i istorijski smisao. Nikeja je mesto prvog velikog trijumfa pravoverja i pobede nad jereticima 325. ali i mesto gde je 1219. postavljen za prvog srpskog arhiepiskopa jedan od najznačajnijih pravoslavnih arhijereja, Sveti Sava Srpski. Na drugoj strani, Rastko Nemanjić, u monaštvu Sava, rođen je baš u deceniji kada je njegov otac veliki župan Stefan Nemanja sazvao prvi srpski sabor protiv jeretika tako da se mesto njegovog održavanja, Petrova crkva u Rasu i sam Ras, može nazvati "srpskom Nikejom". 

Foto: B.Subašić

- Ovaj događaj, kao i čitavo crkveno i kulturno okruženje, uticali su na Savino odrastanje i vaspitanje i odlučnost u borbi protiv latinske jeresi. On je to pokazao 1220. godine na saboru u Žiči, koja se može nazvati "drugom srpskom Nikejom" - kaže dr Dragiša Bojović, profesor na Departmanu za srbistiku Filozofskog fakulteta u Nišu i osnivač Centra za crkvene studije, Centra za Vizantijsko-slovenske studije Univerziteta u Nišu i Međunarodnog centra za pravoslavne studije.

Foto: B.Subašić

Oni su uz Centar za istorijska istraživanja Filozofskog fakulteta u Novom Sadu i Istorijski arhiv "Ras" iz Novog Pazara bili organizatori Međunarodne naučne konferencije "Od Rasa do Nikeje" održane 30. maja prošle godine u Nišu, upravo u vreme kada je pre 1.700 godina imperator Konstantin Veliki u Nikeji sa 318 episkopa počeo s održavanjem sabora na kome je hrišćanstvo kodifikovano i postalo religija svetskog Rimskog carstva. Organizatori kažu da nije slučajnost da se baš u Srbiji, više no igde u hrišćanskom svetu, razume značaj tog jubileja.

- Pitanje "zašto su baš Srbi" je suštinsko. Odgovor je u tome što u srpskom narodu još uvek živi ono pravoslavlje koje je izrastalo na kanonima Vaseljenskih sabora i kanonima nacionalnih crkveno-državnih sabora koje su organizovali Stefan Nemanja i Sveti Sava. Ako imamo u vidu kontinuitet očuvanja pravoslavnog predanja među Srbima i u najtežim istorijskim trenucima, lako dolazimo do zaključka da je srpski narod koji je bio na Golgoti najodaniji onoj veri koju su mu utvrdili preci. To je i u potpunom skladu sa svedočanstvom Domentijana da je Sava na Sinajskoj gori priveo Hristu ceo narod svoga otačastva. Taj Savin zavet - savez sa Bogom na Sinaju - odlučio je srpsku sudbinu. Pošto Srbi nisu imali neposredan Stari zavet kao Izrailj, oni su ga primili Savinom misijom i osobenim odnosom i prema Starom i prema Novom zavetu. Zato su Srbi možda jedini narod koji se može nazvati "Novim Izrailjem" u starozavetnom smislu i jedini "savršeni narod" prema svetom apostolu Pavlu u novozavetnom smislu - kaže dr Bojović.

Foto: B.Subašić

Njegovo istraživanje Nemanjinog crkveno-državnog sabora u Rasu, otkriva zašto se veliki župan Srbije, romejske granične i vazalne teritorije u žitijima poredi sa Konstantinom Velikim, a na srednjovekovnim freskama se slika uz predstavu Nikejskog sabora. Istovremeno time je otvoreno pitanje velike a neobjašnjene moći Nemanje, koji saziva sabor kao samodržac i miropomazani vladar i zapoveda "kao Konstantin" Raškom episkopu, koji je pre proglašenja autokefalnosti Srpske crkve bio odgovoran caru i patrijarhu u Carigradu.

- Sabor predstavlja odlučan korak Stefana Nemanje da suzbije pojavu jeresi u svojoj zemlji, a najautentičnije svedočanstvo o tome ostavlja Stefan Prvovenčani u Žitiju Svetog Simeona potvrđujući, kroz Nemanjine reči, da su jeretici u njegovoj zemlji, pobornici "triklete jeresi" koji hule na Svetu Trojicu, naslednici jeretika Arija. Nemanjin sabor je, u simboličkom smislu, slika Prvog vaseljenskog sabora, koji je sazvao car Konstantin u Nikeji, a na kome je osuđena jeres koju je zasnovao Arije. Poruka je nedvosmislena: Ras i Petrova crkva su srpska Nikeja, a Nemanja je novi Konstantin. Ovaj sabor je praobraz Savinog žičkog sabora na kome će biti izobličena latinska jeres, koja, preko papizma i njegove etike, dobija obrise novog arijanizma. Nema ni reči o bogumilima, to je lažna priča koja je poturana decenijama - kaže dr Bojović.

Foto: B.Subašić

Jedan od najupečatljivijih članaka u zborniku je napisao dr Atanasije Atanisiadis, profesor na Teološkom fakultetu u Solunu koji briljantno predstavlja sliku Save kao diplomate i državnika, poštovanog i na Istoku i na Zapadu, utemeljivača škole monaške diplomatije u narednim vekovima.

- Hilandarski monasi su igrali važne uloge u pregovorima, sklapanju bračnih saveza, rešavanju crkvenih i zemljišnih pitanja, pa čak i u obustavljanju ratnih sukoba. Njihovo delovanje bilo je zasnovano na dubokoj duhovnoj poniznosti, ali i na izuzetnoj snalažljivosti, obrazovanju i razumevanju složenih geopolitičkih odnosa. U tom svetlu, posebno mesto zauzima Sveti Sava, koji se ističe kao najznačajnija ličnost iz istorije Srpske pravoslavne crkve, ali i kao začetnik srpske crkvene diplomatije. Njegov diplomatski rad je spoj duhovnog autoriteta, političke mudrosti i bogoslovske dubine. Njegova sposobnost da uspešno vodi dijalog sa najvišim predstavnicima Vizantije, ali i Latinske crkve, potvrđuje njegovu jedinstvenu poziciju u istoriji srpskog pravoslavlja - naglasio je dr Atanisiadis.

Foto: B.Subašić

Foto: B.Subašić

Svetosavska svetkovina

SVETOSAVSKA svetkovina, svečana promocija zbornika "Od Rasa do Nikeje" održaće se u četvrtak 22. januara u 19 sati u Velikoj sali Univerziteta u Nišu. Organizatori su Centar za vizantijsko-slovenske studije Univerziteta u Nišu, Centar za crkvene studije, Međunarodni centar za pravoslavne studije, a o zborniku će govoriti prof. dr Marija Koprivica i prof. dr Branko Gorgiev, a besedu "Slovo o Svetom Savi i velikom jubileju" održaće prof. dr Dragiša Bojović. U muzičkom programu će učestvovati Ženski akademski hor Studentskog kulturnog centra, Dečji crkveni hor Branko, Leskovac i Vizantijski hor Konstantina.

Preporučujemo

Reportaže

0 6

SAVA SRPSKI ROD UVEO U SVETSKU ISTORIJU: Prof. dr Vlada Stanković o nedovoljnom poznavanju dostignuća srpskog svetitelja i prosvetitelja

11. 01. 2026. u 20:42

Reportaže

0 2

SVETLOST ZVEZDE VITLEJEMSKE SAVA UPLEO U OTAČASTVO: Naš prvi arhiepiskop, nit je između Srba i "istinskog istoka" (FOTO)

07. 01. 2026. u 10:39

Reportaže

0 2

SABORNI TRIJUMF U NIKEJI: Pre 1.700 godina Konstantin Veliki je sazvao sve hrišćanske episkope i promenio istoriju

26. 12. 2025. u 19:45

Društvo

0 2

"IZ SAVINIH DAROVA IZNIKLE SU I NAŠE SVETINjE" Dvodnevno obeležavanje 850 godina od rođenja Svetog Save počelo u Novom Pazaru (FOTO)

25. 10. 2025. u 15:03

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije